Khi nhà chưa yên, mình hay nghĩ ngay đến việc sửa một thứ gì đó: đổi hướng bàn thờ, kê lại cái giường, hoặc mong người kia thay đổi. Chú Toàn gợi ý bắt đầu từ một nơi gần hơn nhiều: chính mình. Nói vậy không có nghĩa lỗi là của anh chị — chỉ là trong cả căn nhà, mình là người duy nhất mình điều chỉnh được ngay hôm nay.
Hoán Chiếu là gì?
Hoán Chiếu là tự quan sát, tự nhận ra, rồi chủ động điều chỉnh suy nghĩ, cảm xúc và hành động của mình, trước khi tìm cách thay đổi người khác hay hoàn cảnh.
4 bước Hoán Chiếu, mỗi bước một câu hỏi
- Gọi đúng tên chuyện đang xảy ra. Đừng nói “nhà tôi lúc nào cũng căng thẳng”. Hãy nói cụ thể: “Tối nào vợ chồng tôi cũng to tiếng lúc dọn cơm.”
- Lúc đó mình cảm thấy gì? Bực, tủi, mệt, hay sợ? Gọi được tên cảm xúc thì nó bớt điều khiển mình.
- Lúc đó mình nghĩ gì trong đầu? “Anh ấy chẳng coi tôi ra gì.” Ý nghĩ ấy chưa chắc đúng, nhưng nó quyết định câu mình nói ra tiếp theo.
- Rồi mình đã làm gì? Im lặng bỏ vào phòng, nói lại một câu nặng hơn, hay nhắc luôn chuyện cũ?
Nhìn đủ bốn bước, anh chị sẽ thấy giữa việc người kia làm và việc mình đáp lại luôn có một khoảng nhỏ. Điều chỉnh là chọn lại cách đáp ở đúng khoảng nhỏ ấy.
Một ví dụ dễ hình dung
Một người vợ hay bực vì chồng về là cầm điện thoại. Mọi lần chị nói: “Anh lúc nào cũng cắm mặt vào máy.” Sau khi tự nhìn lại, chị nhận ra điều mình thật sự muốn là được chồng hỏi han, và thử đổi câu: “Em có chuyện này muốn kể, anh nghe em mười phút nhé.” Người chồng có đổi ngay không thì chưa biết, nhưng cuộc nói chuyện tối hôm đó đã khác.
Hoán Chiếu không phải là nhịn, cũng không phải nhận hết lỗi về mình. Điều gì cần nói thì vẫn nói — chỉ là mình nói sau khi đã hiểu mình, nên lời nói ra bớt làm đau nhau. Một người bắt đầu thì gia đạo đã có cơ hội đổi khác.